Skip to main content

හිරු එළියේ උපත


තම ඉලෙක්ට්‍රොන ඇගලුම් ගලවා දමාගත් නිරුවත් පරමාණු න්‍යෂ්ටි වලින් හිරු අබ්යන්තරය සමන් විත වේ. සූර්යය අබ්යන්තරයේ සිදුවන න්‍යයෂ්ටික විලයනයේ ශක්තිය රැගෙන යන විද්‍යුත් චුම්බක තරංග සමග මෙම පරමාණු න්‍යෂ්ටි බරපතල ගනුදෙනුවක නිරත වේ. මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස සූර්ය ආලෝක ශක්තිය එහි අබ්යන්තරයේ සිට මතුපිට පැමිණීමට ප්‍රමාද වේ.


ක්වන්ටම් භවුතික විද්‍යාවට අනුව විද්‍යුත් චුම්බක තරංග වල ගමන් කිරීම සිදුවන්නේ ෆෝටෝන (Photons) නමැති අංශුන් විශේෂයක් මගිනි. සූර්යය හරයේ සිදුවන න්‍යයෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වලින් උපත ලබන ෆෝටෝන වන්නේ ගැමා කිරණයි .මෙම ගැමා කිරණ හිරු මද්‍යයේ ඇති ආරෝපිත අංශු සමග ප්‍රතික්‍රියා කොට එහි තිබු ශක්තිය එක්ස් කිරණ ලෙස නැවත පිට කරයි. සියලුම එක්ස් කිරණ ආලෝකයේ වේගයෙන් ගමන් කලද එක් වැදගත් හේතුවක් නිසා ඒවා සූර්යයා මතුපිටට ඇදී යාම සිදුවනනේ ඉතා සෙමිනි. සූර්ය හරයෙන් නික්මුණු ෆෝටෝන සූර්යය මතුපිට ඇති ආරෝපිත අංශු සමග ප්‍රතික්‍රියා කර ප්‍රකිරණ ඇතිකරයි . මෙම ප්‍රකිරණ වල ගමන් මාර්ගය ඕනෑම වූ දිශාවක් ඔස්සේ විය හැක . ඇතැම් විට මෙම දිශාව ෆෝටෝන පැමිණි දිශාවට ආප්පසට වුවද විය හැක.මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ෆොටෝනය ආරෝපිත අංශු කලාපය තුල අහඹු ලෙස ඔබ මොබ ගමන් කරයි . මෙය විද්‍යාවේදී හැඳින්වෙන්නේ ‘අහඹු ඇවිදීම ‘ (Random Walk ) ලෙසයි . මෙම ඉබාගාතේ ඇවිදීමේ එක පියවරක දුර අසන්න වශයෙන් සෙන්ටිමීටරයක් පමණවේ . 

සූර්යය මද්‍යයේ සිට මතුපිට දක්වා පැමිණෙන මෙම ෆෝටෝන එකම සරල රෙකාවක වූ යේ නම් මෙම ශක්ති ෆෝටෝන තත්පර 2.5 ක තරම් සුළු කාලයක් තුල සූර්යයා මතුපිටට පැමිණෙනු ඇත.නමුත් මේ සඳහා ගතවන නියම කාලය වසර මිලියන 10 කි . ආලෝකය වේගයෙන් සිදුවන මෙම අහඹු ඇවිදීමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස, අද අප සූර්යයා මතුපිටින් දිස්වන සූර්යය ආලෝකය සූර්යය හරය තුලින් නිකුත් වී ඇත්තේ මීට වසර මිලියන 10 කට එපිටදීය . වෙනත් අකාරයකින් කිවහොත් සූර්යයා මතුපිට දෙස බැලීමෙන් පමණක් සූර්යයා තවමත් ශක්තිය නිපදවමින් සිටින්නේදැයි අපට කිව නොහැක .කෙසේ වුවද විකිරණ කලාපයේ සිට පිටතට යනවිට ආරෝපිත අංශු ඝනත්වය සහ උස්ණත්වය ක්‍රමයෙන් අඩුවේ .මේ නිසා ෆෝටෝන සතු ශක්තියද ක්‍රමයෙන් අඩුවීමෙන් කලින් සදහන් කල අතර මද පමා වීඅම අඩුවේ . 

සංවහන කලාපයේදී ෆෝටෝන විසින් ගෙන ආ ශක්තිය එහි ඇති ද්‍රව්‍ය මගින් සංවහන ධාරා ලෙස සූර්යයයා මතුපිටට ගෙන එනු ලබයි . මෙම කලාපයේදී කලින් පැවිති ආලෝකයේ වේගය නොමැති වුවත් ඉබාගාතේ යමකින් තොරව පැයට කිලෝමීටර 75 ක වේගයකින් ගමන් කොට දින 90 කදී සූර්යයා මතුපිටට ළඟා වීමට සූර්යය ශක්තිය සමත් වේ . හිරු මතුපිට ප්‍රබා ගෝලයේ ඝනත්වය ජලයේ ඝනත්වයෙන් මිලියනයෙන් පංගුවකටත් වඩා කුඩාය . මෙම තත්වයන් යටතේ කිසිදු බාධාවකින් තොරව ආලෝක ශක්ති ෆෝටෝන සූර්යය ග්‍රහ මණ්ඩයේ දසතට විසිරී යයි.

Comments

Popular posts from this blog

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය

සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය යනු සූර්යා පෘතුවිය ඇතුළුඅනෙක් ග්‍රහයන් හා උප ග්‍රහයන් අයත් පද්දතියි. මෙය ඉංග්‍රීසියෙන්  අප Solar System යනුවෙන් හඳුන්වමු.  සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය සතු ග්‍රහයින් ගණන 9 කි.  එනම් බුද, සිකුරු , පෘතුවිය , අගහරු , බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු , යුරේනස් , නෙප්චුන් , ප්ලුටෝ. එය සතු උප ග්‍රහයින් ගණන 165 කි. තවද  වාමන ග්‍රහයින් දෙදෙනකු ( Ceres, Eris  ) සහ ඔවුන් සතු උපග්‍රහයින් 4 දෙනෙකුද,  කූපර් පටියේ ඇති වස්තූන්, වල්ගාතරු, උල්කා (meteoroids) සහ අන්තර් ග්‍රහලෝක දුහුවිලි වලින් මෙම සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය සමන්විත වේ. සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය පිලිබඳ 20 වන සියවසේ විද්‍යනයන් මෙසේ අදහස් දක්වති :   නුතන තාරකා විද්‍යනයෝ සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලය සැදී ඇත්තේ ග්‍රහයන් 8 දෙනෙකුගෙන් බව පවසති . එයට හේතුව ප්ලුටෝ ග්‍රහයකු නොවන බවට අදහසක් ඉදිරිපත් වී ඈති නිසයි . එහෙත් මෙහි සත්‍යය අසත්‍ය තාව තවම හරි හැටි ඔප්පු වී නැත   තවත් විද්‍යනයන් පිරිසක් පවසන පරිදි දහවැනි ග්‍රහයකු උපත ලබමින් සිටී . මීට වසර කීපයකට ප්‍රථම ආචාර්යය බර්ඩ්, හේලිගේ වල්ගා තරුවේ ගමන් ගැන අද්‍යනය කරමින් සිටියදී නෙ...

සූර්යයා

අපගේ නිර්මාණ කරුවා : මහා පොළොවේ වෙසෙන්නන්ට සූර්යයා තරම් වැදගත් අන් ආකාශ වස්තුවක් නොමැත. කාන්තාවකගේ මුහුණේ සුන්දරත්වයේ පටන් පොළොවේ අයිස් යුගය දක්වා පරාසයක වූ විවිද බලපෑම් සූර්යයා පදනම් කොට ගෙන තිබේ . විවිද ජන කොටස් වල ආරම්බය පිලිබඳ පැරණි කතන්දර වලටද සූර්යයා සම්බන්ද කෙරේ . සිංහලයින් හැඳින්වීමට යොදා ගැනෙන ‘හෙළ’ යන පදය සූර්යයා හැඳින්වීමට යොදා ගන්නකි .සූර්යයා පිලිබඳ තාරකා විද්‍යාත්මක ඇසකින් බැලීම ආරම්බ වන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයට අයත් චීන ලේකන වලිනි .සූර්යය ග්‍රහණයක් පිළිබද කල්තබා අනාවැකි පලකිරීමට නොහැකි වූ සයි හා හෝ නම් තාරකා විද්‍යනයන් දෙදෙනකුගේ හිස ගසා දැමු බව මෙවන් එක් චීන ලේකනයක සඳහන්ය . මේ සූර්යය ග්‍රහණය සිදුවී ඇත්තේ ක්‍රි .පූ 2137 ඔක්ටෝබරයේදීය . හිරු ලප පිලිබඳ යයි සැලකිය හැකි පළමු සටහන තබා ඇත්තේ ක්‍රි . පූ  800 චීන ජාතික විද්‍යනයෙක් විසිනි . ඔහු දීප්තිමත් ‘ හිරු මත වූ අඳුරු පෙදෙස් ‘ වර්ගයක් පිලිබඳ සටහනක් තබා ඇත . ක්‍රි .පූ 5 වැනි සියවසේ ග්‍රීසියේ ඇතැන්ස් නුවර සිටී දාර්ශනිකයකු වූ ඇනක්සගොරස් සූර්යයා ගිනියම් වූ ගිනියම් වූ යෝධ යකඩ ස්කන්දයක් යයි කීවේය . ඊගස්පොටාම් නම් ...

හිරු ලප

සුර්යය උදාව විශ්වයේ සිට  දෙවන ලෝක යුද්ධය පවතී කාලයේදී රේඩාර් තරංග අවහිර කිරීමට සතුරන් උපයෝගී කරගන්නා උපක්‍රම සොයා බැලු බ්‍රිතාන්‍යය ඉංජිනේරුවරයකු වූ ජේම්ස් ස්ටැන්ලි බොහෝ අවස්තාවලදී ඊට වගකිව යුත්තේ සූර්යයා බව සොයා ගත්තේය . ඇතැම් වකවානු වලදී පෘතුවියේ පණිවුඩ හුවමාරු කටයුතු වලට හිරුගේ ක්‍රියාකාරිත්වයයන් බරපතල බාධා ඇතිකරයි . සූර්යයා වරින් වර පෙන්නුම් කරන මේ ප්‍රචණ්ඩ වකවානුව ‘සූර්යය ක්‍රියාකාරී වකවානුව ’ ලෙස හෝ ‘හිරුගේ සුළි සුළං’ අවධි ලෙස තාරකා විද්යන්යයෝ හදුන්වති . ‘හිරු ලප’, ‘ගිනි දැල් (flares )’ හා ‘ගිනි ආරුක්කු (prominences )’ මේ කාලයේ පසුවන හිරු වෙතින් දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන ලක්ෂණයන්ය . දැවැන්ත රේඩියෝ , පාරජම්බුල හා එක්ස් කිරණ ප්‍රවාහයන්ද කලබුන හිරුගෙන් පිටවනු පොලවේ පිහිටි රේඩියෝ දුරේක්ෂ මගින් හඳුනා ගෙන තිබේ . නමුත් සූර්යයාගේ මේ කැළබිල්ල පවතින්නේ කිසියම් කාල සීමාවක් තුල පමණි. ඉන්පසු මෙවන් අවධි 2 ක් අතර කාල පරිච්චේධය ගෙවී යන්නේ බොහෝ විට වැඩි කලබලයකින් තොරවය. හිරුගේ කැළබිලි සමග හිරු ලප ක්‍රියාකාරිත්වයේ වැඩිවීමක් සිදුවනු දැකිය හැක . බොහෝ අවස්ථාවල මේ සිද්දීන් දෙක එකට සමපාත වේ....